İmam Hüseyin’in (a) Erbain’i (Arapça: اربعين الحسیني), hicri kameri takvime göre Safer ayının 20. günüdür ve İmam Hüseyin (a) ile arkadaşlarının Aşure Günü’nde (10 Muharrem 61/10 Ekim 680) şehit edildiği Kerbela Savaşı’nın ardından gelen 40. günün yıl dönümüdür. Kerbela Savaşı esirlerinin, Suriye’den Medine’ye dönüşleri sırasında 20 Safer 61/19 Kasım 680 tarihinde İmam Hüseyin’i (a) ziyaret etmek için Kerbela’ya geldikleri rivayet edilmektedir.
İmam Hasan Askeri’den (a) rivayet edilen bir hadiste, Erbain ziyareti müminlerin alametlerinden biri olarak kabul edilir.
Bu gün İran’da resmi tatildir. Şiiler, Erbain gününde yas tutarlar ve sokaklarda yas yürüyüşleri düzenlenir. Son yıllarda, Erbain gününde Kerbela’ya varmaya çalışan Şiilerin büyük yürüyüşü, dünya çapındaki en önemli Şii yas törenlerinden biri haline gelmiş ve hatta küresel ölçekteki en büyük dini yürüyüşlerden biri olmuştur.
Tarihsel Arka Plan
Arapçada Erbain 40. gün anlamına gelir ve İmam Hüseyin’in (a) Aşure Günü şehadetinden sonraki 40. gün olan 20 Safer, Erbain-i Hüseyni veya kısaca Erbain olarak adlandırılır. Bu günün önemi, tarihi anlatılara göre Cabir b. Abdullah el-Ensari’nin bu mezarı ziyaret eden ilk hacı olarak bu günde İmam Hüseyin’in (a) kabrini ziyaret etmesine dayanır. Bazı kaynaklarda, Cabir’e ek olarak İmam Hüseyin’in (a) ailesinden geriye kalanların da bu gün Kerbela’ya döndükleri ve İmam Hüseyin’in (a) ve diğer Kerbela şehitlerinin mezarlarını ziyaret ettikleri bildirilmektedir.
Cabir’in Ziyareti
Peygamber’in (s) sahabelerinden biri olan Cabir b. Abdullah el-Ensari, İmam Hüseyin’in (a) şehadetinden sonra kabrini ziyaret eden ilk hacı olarak bilinir. Atiyye el-Avfi eşliğinde, İmam Hüseyin’in (a) şehadetinin ilk Erbain’inde 61/680 yılında Kerbela’ya varmış ve İmam Hüseyin’i (a) ziyaret etmiştir.
Esirlerin Kerbela’ya Dönüşü
Şii alimleri arasında esirlerin Medine’ye giderken Kerbela’dan geçip dönmeleri konusunda üç görüş bulunmaktadır:
- El-Muhaddis en-Nuri’nin el-Lu’lu’ ve’l-Mercan adlı eserinde ve öğrencisi Şeyh Abbas Kummi’nin Muntaha’l-Amal adlı eserinde de dahil olmak üzere bazı alimler, söz konusu ziyaretin Kerbela Savaşı’ndan sonraki ilk yılda gerçekleşmediğine ve hatta bunun imkansız olduğuna inanmaktadırlar. El-Muhaddis en-Nuri’den önce Seyyid b. Tavus da İkbalu’l-A’mal adlı kitabında bu hususta şüphelerini dile getirmiştir.
- Bazı alimler, esirlerin Kerbela’yı ziyaret ettiğini doğrulamış ve bunun için Safer ayının sonu, Rebiülevvel ayının başı veya daha sonraki bir zamanı kabul etmişlerdir.
- Diğerleri, esir kervanının Suriye’den Irak’a geldiğini, Erbain gününde Kerbela’ya vardığını ve İmam Hüseyin’i (a) ziyaret ettikten sonra Medine’ye doğru hareket ettiğine inanmaktadır. Ayrıca onların Cabir b. Abdullah el-Ensari ve bazı Haşimi mensuplarıyla görüştüklerine de inanırlar. Bu görüş Seyyid b. Tavus’un el-Luhuf adlı eserinde zikredilmiştir.
Bu çelişkili görüşler nedeniyle, bazı alimler İmam Hüseyin’in (a) ailesinden kalanların 20 Safer 61/19 Kasım 680 tarihinde Kerbela’ya dönmesinin aslında mümkün olduğunu ve bu dönüşe işaret eden rivayetlerin güvenilir olduğunu kanıtlamak için kitaplar yazmaya çalışmışlardır. En ünlü ve kapsamlı çalışmalardan biri, Seyyid Muhammed Ali Kadi Tabataba’i tarafından yazılan Tahkik derbare-yi evvel Erbain-i Seyyidü’ş-Şüheda (a) (İmam Hüseyin’in İlk Erbain’i Üzerine Araştırma) adlı eserdir ve El-Muhaddis en-Nuri ile Şeyh Abbas Kummi’nin görüşlerini çürütmek için yazılmıştır.
Erbain Ziyareti
- Ana makale: Erbain Ziyareti
İmam Hasan Askeri’den (a) nakledilen bir hadiste, müminlerin beş alametinin olduğu ve bunlardan birinin de Erbain ziyareti olduğu tarif edilir.
Ayrıca, Erbain günü için İmam Sadık’tan (a) bir ziyaret metni rivayet edilmiş ve Şeyh Abbas Kummi bunu Mefatihu’l-Cinan adlı eserinin üçüncü bölümünde “Erbain ziyareti” başlığı altında zikretmiştir.
Kadi Tabataba’i, Şiilerin Erbain ziyaretine esirlerin o gün Kerbela’ya döndüklerinde İmam Hüseyin’in (a) mukaddes başını da beraberlerinde getirdiklerini ve onu bedenle defnettiklerini ima ederek “Meraddü’r-Re’s” (başın geri getirilmesi) dediklerini de söyler.
Erbain Yürüyüşü
Erbain ziyareti şiddetle tavsiye edildiğinden, Şiiler, özellikle Irak Şiileri, her yıl Erbain vesilesiyle Kerbela’ya doğru hareket ederler. Genellikle yaya olarak gerçekleştirilen bu yürüyüş, dünyanın en kalabalık topluluklarından biri olarak kabul edilir. Son yıllarda, Irak’taki önceki rejimin çöküşünün ardından bu hacıların sayısı katlanarak artmıştır. 2013 yılında, bazı raporlar Kerbela’ya katılan hacı sayısını 15 milyon olarak tahmin etmiştir.
Kadi Tabataba’i, Kerbela’ya doğru Erbain yürüyüşünün İmamlar (a) döneminden beri Şiiler arasında yaygın bir uygulama olduğunu ve Şiilerin bunu Emeviler ve Abbasiler döneminde bile gerçekleştirdiklerini yazmıştır.
Erbain İntifadası
- Ana makale: Erbain İntifadası
Baas partisi dini merasimlerin düzenlenmesine kısıtlamalar getirmişti. Kerbela yolunda herhangi bir stant kurmak veya herhangi bir yürüyüş biçimi de yasaktı. Ancak, 15 Safer 1398/25 Ocak 1978 tarihinde, Necef halkı kendilerini Erbain yürüyüşü için hazırladı. 30 bin kişilik bir kervan Kerbela’ya doğru hareket etmeye başladı. Hükümet en başından buna karşı çıktı ve bir grup insan şehit edildi. Nihayetinde Kerbela yolunda ordu halka saldırdı ve binlercesini tutukladı. Birçok insan öldürüldü, bazıları idama, bazıları ise ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Seyyid Muhammed Bakır es-Sadr ve Seyyid Muhammed Bakır el-Hekim bu intifadada etkili olmuşlardır. İmam Humeyni de bu halk hareketini takdirle karşılamıştır.
COVID-19 Pandemisi Sırasında
2020 yılında, COVID-19 veya koronavirüs adı verilen küresel pandeminin ardından, Irak hükümeti bu hastalığın yayılmasını kontrol altına almak için hiçbir yabancı hacının ülkeye girmesine izin vermeyeceğini duyurdu.
