İslam’da Kefaret Nedir ve Nasıl Ödenir? Kapsamlı Rehber

Islamic Donate bünyesinde, yerleşik alimlerimiz ve yardım koordinatörlerimiz, her yıl bozulan yeminlerini, tutulamayan oruçlarını ve ibadet ihlallerini telafi etmek isteyen Müslümanlardan binlerce soru almaktadır. İslam fıkhında kefaret (الكفارة), bir müminin belirli ihlalleri işlemesi veya bazı kutsal yükümlülükleri yerine getirememesi durumunda gereken, ilahi olarak teşri kılınmış hukuki bir cezai kefarettir. Arapça k-f-r (örtmek veya gizlemek) kökünden türeyen kefaret; sadaka, oruç veya kurban gibi belirlenmiş ameller aracılığıyla bir ihlalin manevi lekesini örter.

İster doğrulanmış gıda dağıtım programımız aracılığıyla Ramazan kefaretinizi çevrim içi olarak ödemek isteyin, ister bağlı olduğunuz mezhebin kesin hükmünü teyit etmek isteyin; kefaretin fıkhi işleyişini anlamak, ibadetlerinizin ve sadakalarınızın Allah katında geçerli olmasını sağlar.

İslam’da Kefaret Nedir ve Fidyeden Nasıl Ayrılır?

Kefaret, dini bir emre yönelik kasıtlı bir ihlal veya kusurlu bir ihmal sebebiyle gereken cezai ve ıslah edici bir bedeldir; fidye (الفدية) ise kronik hastalık, ileri yaşlılık veya gebelik gibi meşru bir mazeret sebebiyle bir kimsenin bir ibadeti yerine getirememesi durumunda ödenen cezai nitelikte olmayan bir bedeldir.

Yaşlı veya kronik hasta bir Müslüman Ramazan ayında oruç tutamadığında ve iyileşme ümidi bulunmadığında herhangi bir günah oluşmaz; sadece tutulamayan oruçlar için günde bir ihtiyaç sahibini doyuracak fidyeyi öder. Buna karşılık, sağlıklı bir yetişkin geçerli bir mazereti olmaksızın Ramazan orucunu kasten bozduğunda veya yeminini (yemin) ihlal ettiğinde, şer’i bir borcun yanı sıra günah da tahakkuk eder. Samimi bir tövbe (tevbe), kul ile Allah arasındaki ahlaki günahı ele alır; kazası (kaza) asıl yükümlülüğü iade eder ve altmış veya on yoksula bir kefaret gıda paketi ulaştırmak ise yasal cezayı ortadan kaldırır.

Yukarıdaki tablo, fidye ile kefaret arasındaki yapısal ayrımı özetlemektedir. Beş mezhebin tamamında temel gıda maddelerinin gram cinsinden ayrıntılı dökümü için Fidye ve Kefaret ağırlıklarını hesaplama kılavuzumuzun tamamını okuyabilirsiniz.

Kefaretin Üç Türü (Tertibi, İhtiyari ve Cem’) Nelerdir?

Dört Ehl-i Sünnet mezhebi (Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli) ile İmamiye Şiası (Caferi) mezhebindeki İslam fakihleri, mükellefin seçenekleri nasıl yerine getirmesi gerektiğine bağlı olarak kefareti üç yapısal kategoriye ayırır:

1. Sıralı Kefaret (Kefaret-i Tertibiyye veya Murattebe): Kişi kesin bir fıkhi sırayı takip etmek zorundadır ve önceki seçeneği yerine getirmeye fiziksel veya maddi açıdan gücü yetmedikçe (acz hali olmadıkça) bir sonraki seçeneğe geçemez. Örneğin, beş mezhebin tamamında Zıhar kefaretinde ve Hanefi, Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre Ramazan orucunu bozmada, kişi önce mümin bir köleyi azat etmelidir; günümüzde kölelik kalmadığından, peş peşe iki ay oruç tutmalıdır; yalnızca aralıksız altmış gün oruç tutmaya tıbben gücü yetmediğinde büyük bir Kefaret gıda paketi ile altmış ihtiyaç sahibini doyurabilir.
2. Seçimlik Kefaret (Kefaret-i İhtiyariyye veya Muhayyere): Kişi, oruç tutmaya fiziksel olarak gücü yetse dahi, başlangıçtan itibaren öngörülen seçeneklerden herhangi birini seçme konusunda tam bir şer’i serbestliğe sahiptir. Caferi ve Maliki mezheplerinde, helal bir maddeyle Ramazan orucunu kasten bozmanın kefareti seçimliktir: Sağlıklı bir kişi iki ay oruç tutmak yerine Kefaret yemek programımız aracılığıyla altmış yoksulu doyurmayı tercih edebilir. Yemin kefaretinin (Kefaretü’l-Yemin) beş mezhepte de karma bir yapıya sahip olduğunu unutmayın: İlk aşamada seçimliktir (on yoksulu doyurmak, on yoksulu giydirmek veya bir köle azat etmek arasında seçim yapılır), ikinci aşamada ise sıralıdır (yalnızca ilk aşamayı karşılamaya maddi güç yetmediğinde üç gün oruca geçilir).
3. Birleşik Kefaret (Kefaret-i Cem’iyye veya Kefaretü’l-Cem’): Kişinin seçeneklerden birini tercih etmek yerine her üç cezayı da birlikte yerine getirmesi şer’an zorunludur. Bu kategori Caferi fıkhına özgüdür ve iki durumda uygulanır: Ramazan orucunun bizatihi haram olan bir fiille (alkol tüketmek, domuz eti yemek veya gayrimeşru cinsel ilişkide bulunmak gibi) kasten bozulması ve bir müminin kasten öldürülmesi. Çağımızda köle azat etmek imkansız olduğundan, bu özel yükümlülük konusunun bulunmaması sebebiyle (sukut-i mahal) düşer; geriye kişinin hem altmış gün oruç tutması hem de yoksullara altmış Kefaret yemeği bağışlaması yükümlülüğü kalır. Çağdaş Caferi uleması arasında Ayetullah Hamaney (Ayetullah Humeyni’nin izinden giderek) haram yolla oruç bozanlar için bu birleşik gerekliliği savunurken, Ayetullah Sistani tek bir ihtiyari kefaretin yeterli olduğuna hükmetmekte ve birleşik kefareti bağlayıcı olmayan bir ihtiyat (ihtiyat-ı müstehap) olarak tavsiye etmektedir.

Kefaret Türleri ve Hükümlerinin Özeti

Kefaret şartlarının anlatımı oldukça kapsamlı olabildiğinden ve büyük bir hassasiyet gerektirdiğinden, bir Müslümanın günlük hayatta en sık karşılaştığı durumları; özellikle oruç bozma, bozulan yemin, bozulan adak ve evlilik ilişkileri ile ilgili halleri bir tabloda özetledik. Bu tablonun ardından, Kur’an ve Hadis referanslarıyla desteklenmiş olarak İslam’da kefaret ile ilgili tüm hususların ayrıntılı bir dökümünü sunuyoruz.

Ramazan’da Orucu Kasten Bozmanın Kefareti Ne Kadardır?

Ramazan ayında tutulan bir orucu geçerli bir şer’i mazeret (yolculuk veya hastalık gibi) olmaksızın kasten bozmak, bozulan günün kazasını (kaza) ve bununla birlikte büyük kefareti (kefaret-i kübra) gerektirir: Bir köle azat etmek, peş peşe iki kameri ay (veya altmış gün) oruç tutmak ya da altmış yoksulu (mesakin) doyurmak. Bununla birlikte beş mezhep üç temel hususta ihtilaf etmiştir: Bu cezayı hangi fiillerin gerektirdiği, seçeneklerin sıralı mı yoksa seçimlik mi olduğu ve aralıksız orucun nasıl hesaplanacağı.

• Hanefi Mezhebi: Oruçlu iken kasten yemek, içmek, ağız yoluyla gıda/ilaç almak veya cinsel ilişkide bulunmakla gerekir. Kefaret kesinlikle sıralıdır (tertibi): Kişi aralıksız altmış gün oruç tutmalıdır (Ramazan Bayramı veya Kurban Bayramı gibi oruç tutmanın yasak olduğu günler bu süreye dahil edilemez). Yalnızca peş peşe altmış gün oruç tutmaya fiziksel olarak gücü yetmeyen kimse altmış yoksulu doyurabilir; her bir kişiye yarım sa’ buğday (yaklaşık 1,5 ila 2,25 kg), bir tam sa’ hurma veya arpa, iki tam öğün hazır yemek veya bunların nakit karşılığı verilir.
• Maliki Mezhebi: Kasten yemek, içmek, cinsel ilişkide bulunmak veya bilerek kendini kusturmakla gerekir. Maliki mezhebi diğerlerinden farklı olarak bu kefareti seçimlik (ihtiyari) kabul eder ve mezhepteki baskın görüşe göre, altmış yoksulu doyurmak (kişi başı bir müdd, yaklaşık 600 gr ila 750 gr temel gıda maddesi), faydası başkalarına da ulaştığı için iki ay oruç tutmaktan daha faziletli sayılır.
• Şafii ve Hanbeli Mezhepleri: Yalnızca Ramazan günü cinsel ilişkide bulunmakla gerekir (Hanbeli mezhebi doğrudan temas yoluyla kasten meni gelmesini de dahil eder). Bir kimse orucunu kasten yiyerek veya içerek bozarsa, büyük bir günah işlemiş olur ve samimi bir tövbe eşliğinde o günü kaza etmesi gerekir; ancak maddi bir kefaret veya iki ay oruç kefareti gerekmez. Cinsel ilişki ile bozulduğunda ceza kesinlikle sıralıdır (tertibi); altmış yoksulu doyurmadan önce (Şafii fıkhında kişi başı bir müdd yerel temel gıda; Hanbeli fıkhında bir müdd buğday veya diğer temel gıdalardan yarım sa’) peş peşe iki ay oruç tutulmasını gerektirir.
• Caferi Mezhebi: Hüküm bilinerek ve kasten işlendiğinde orucu bozan dokuz belirli fiille (müftirat) gerekir: Yemek, içmek, cinsel ilişki, istimna (mastürbasyon), Allah’a, Peygambere veya İmamlara yalan isnat etmek, başın tamamını suya daldırmak (klasik fakihlere ve Ayetullah Humeyni’ye göre; ancak Ayetullah Sistani başı suya daldırmanın orucu bozmadığına hükmeder), boğaza yoğun toz veya duman çekmek, sabah ezanına (Fecr) kadar cünüp, hayız veya nifas halinde kalmak, sıvı tenkıye yaptırmak veya kasten kusmak (not: kasten kusmak orucu bozar ve yalnızca kaza gerektirir, kefaret gerektirmez). Kefaret seçimliktir (ihtiyari): Kişi doğrudan altmış muhtaç Müslümanın her birine en az 750 gram (bir müdd) temel gıda temin ederek doyurmayı veya iki ay oruç tutmayı seçebilir. Caferi fıkhında iki ay orucun 31 gününün peş peşe (bir tam kameri ay artı bir gün) tutulması şarttır; bundan sonraki kalan 29 gün ihtiyaç halinde ayrı ayrı tamamlanabilir.

Ramazan Kaza Oruçlarını Geciktirmenin veya Kaza Orucunu Bozmanın Kefareti Nedir?

Ramazan ayı dışındaki kaza oruçları için iki farklı fıkhi hüküm geçerlidir:

1. Ramazan Kaza Oruçlarını Bir Sonraki Ramazan’a Kadar Geciktirmek (Kefaretü Te’hiri’l-Kaza):
   Bir kimse Ramazan ayında geçerli bir mazeretle (hayız, yolculuk veya geçici hastalık gibi) oruç tutamaz ve oruç tutacak sağlığı ve zamanı olmasına rağmen ihmalkarlık göstererek kazasını bir sonraki Ramazan başlayana kadar geciktirirse:
   • Maliki, Şafii, Hanbeli ve Caferi Mezhepleri: İkinci Ramazan bittikten sonra kaza günlerini yine tutmalı ve ayrıca geciktirdiği her gün için bir ihtiyaç sahibine bir müdd (yaklaşık 750 gram) temel gıda maddesi olarak küçük bir kefaret (fidye / kefaret-i suğra) ödemelidir. Şafii mezhebinde, gecikme mazeretsiz olarak birden fazla yıl devam ederse, bir müddlük ceza geçen her Ramazan için katlanarak artar; Maliki, Hanbeli ve Caferi mezheplerinde ceza sonraki yıllar için katlanmaz. (Caferi fıkhında, bir kimse Ramazan orucunu en başta kasten tutmadıysa, zaten 60 kişilik büyük kefareti borçludur ve kazayı geciktirdiği için ilave 1 müddlük ceza ödemez).
   • Hanefi Mezhebi: Ramazan oruçlarını kaza etme yükümlülüğünün vakti geniş zamanlı (vacib-i muvassa’) olduğundan, kazayı bir sonraki Ramazan’ın sonrasına ertelemek herhangi bir mali kefaret gerektirmez; kişi müsait olduğu her an kaza oruçlarını tamamlar.
2. Ramazan Kaza Orucunu Gün Ortasından (Zeval Vaktinden) Sonra Kasten Bozmak:
   • Caferi Mezhebi: Ramazan kaza orucunu gün ortasından (zeval / Öğle vakti) önce bozmak caizdir. Ancak acil bir durum olmaksızın kaza orucunu gün ortasından sonra bozmak haramdır; bunu yapmak on ihtiyaç sahibini doyurmayı (her birine bir müdd / 750 gr gıda) ve maddi gücü yetmiyorsa üç gün oruç tutmayı gerektirir.
   • Hanefi, Maliki, Şafii ve Hanbeli Mezhepleri: Farz bir kaza orucunu günün herhangi bir saatinde mazeretsiz olarak kasten bozmak günahtır; yalnızca o günün yeniden kaza edilmesini gerektirir, herhangi bir mali kefaret veya üç günlük kefaret orucu gerektirmez. Lütfen bu durumun yalnızca öğleden sonra oruç bozmaya dair özel bir mesele olduğunu ve genel oruç bozma kefaretiyle karıştırılmaması gerektiğini unutmayın.

Yemin (Yemin), Adak (Nezir) veya Ahdi (‘Ahd) Bozmanın Kefareti Nedir?

İslam hukukunda, Allah’ın Adı anılarak verilen sözlü taahhütler bağlayıcı hukuki bir hüküm taşır. Bağlayıcı bir yemin bozulduğunda dağıtım ağımız aracılığıyla on ihtiyaç sahibini doyurarak Yemin Kefaretinizi (Kefaretü’l-Yemin) yerine getirebilirsiniz.

1. Geçerli Bir Yemini Bozmak (Kefaretü’l-Yemin):
   Doğrudan Maide Suresi’nde (5:89) sabit olduğu üzere, bağlayıcı bir yemin (yemin-i mün’akide), gelecekteki bir eyleme dair Allah’ın İsim veya Sıfatlarından biri anılarak kasten yapılan yemindir (Sünni fıkıhta Kur’an üzerine yemin etmek de geçerli bir yemindir; Caferi fıkhında bağlayıcı bir yemin yalnızca Allah’ın İsimleri ile yapılmalıdır). Ağız alışkanlığıyla söylenen kasıtsız yeminler (lağv yemini) herhangi bir ceza gerektirmez. Bağlayıcı bir yemin bozulduğunda, beş mezhebin tamamı karma yapı üzerinde ittifak etmiştir:
   • Birinci Basamak (Seçimlik / İhtiyari): Aşağıdakilerden birini seçin:
     1. On yoksulu (mesakin) doyurmak: Maliki, Şafii, Hanbeli ve Caferi mezheplerinde on ayrı kişinin her birine bir müdd (~750 gr) temel gıda; Hanefi mezhebinde ise yarım sa’ (~1,5 ila 2,25 kg) buğday (veya iki tam öğün yemek) temin etmek. On hissenin tamamını tek bir günde tek bir yoksula vermek tüm mezheplerde geçersizdir; ancak Hanefi ve Caferi mezheplerinde, on ayrı muhtaç bulunamazsa aynı yoksulun on ayrı günde doyurulmasına izin verilir.
     2. On yoksulu giydirmek: Namaz kılmaya uygun kıyafetler (örneğin bir sevb, gömlek ve pantolon veya tesettüre uygun elbise ve başörtüsü) temin etmek.
     3. Mümin bir köleyi azat etmek: Günümüzde uygulanamaz.
   • İkinci Basamak (Sıralı / Tertibi): Ancak kişi kefareti ödediği sırada on yoksulu doyurmaya veya giydirmeye maddi olarak güç yetiremiyorsa üç gün oruç tutabilir. Hanefi, Hanbeli ve Caferi mezhepleri bu üç günün peş peşe (mütetabi’) tutulmasını şart koşarken, Maliki ve Şafii mezhepleri peş peşe tutulmasını müstehap görmekle birlikte ayrı günlerde tutulmasına da izin verir.
2. Dini Bir Adağı (Nezir) veya Ahdi (‘Ahd) Bozmak:
   Nezir, Allah rızası için salih bir amel işlemeye yönelik şartlı veya şartsız bir taahhüttür (Caferi fıkhında “Lillahi aleyye…” gibi “Allah için” ifadesini içeren özel bir lafızla söylenmelidir); ahit ise doğrudan bir sözleşmedir (“Allah’a ahdolsun ki…”).
   • Dört Ehl-i Sünnet Mezhebi: Sahih-i Müslim’deki sahih hadise (1645: “Adağın kefareti, yemin kefaretidir”) dayanarak, dini bir adağı (nezir) veya Allah’a verilen bir ahdi bozmak Kefaretü’l-Yemin (on yoksulu doyurmak/giydirmek veya gücü yetmezse üç gün oruç tutmak) gerektirir.
   • Caferi Mezhebi: Çağdaş merciler nezir ile ahit arasında ayrım yapar:
     • Adağı Bozmak (Nezir): Ayetullah Sistani ve Ayetullah Hamaney’e göre, geçerli bir adağı bozmanın kefareti Kefaretü’l-Yemin ile aynıdır (on yoksulu doyurmak/giydirmek veya gücü yetmezse peş peşe üç gün oruç tutmak). (Bazı klasik Caferi fakihleri nezri zıhar ile eşdeğer tutarak altmış yoksul şartı koşmuştur, bu nedenle eski metinlerde altmış sayısı yer alır).
     • Ahdi Bozmak (‘Ahd): Büyük seçimlik (ihtiyari) kefareti gerektirir: Bir köle azat etmek, altmış yoksulu doyurmak veya peş peşe iki ay oruç tutmak.

Zıhar Kefareti (Eşini Kendine Haram Kılma) Nedir?

Zıhar (الظهار), İslam öncesi Cahiliye Araplarında bir boşanma ifadesi olup, kocanın karısına “Sen bana anamın sırtı gibisin” (veya ebediyen evlenilmesi haram olan başka bir mahrem kadın gibi) diyerek onu hem evlilik haklarından mahrum bırakması hem de başkasıyla evlenmesine engel olmasıydı. Mücadele Suresi (58:1-4) bu sözü çirkin bir yalan olarak nitelemiş ve koca, beş fıkıh mezhebinde de kabul edilen kesin sıralı (tertibi) kefareti tamamlayana kadar eşine dokunmasını yasaklamıştır:

1. Bir köle azat etmek: Günümüzde uygulanamaz.
2. Peş peşe iki ay oruç tutmak: Eşler arasındaki yakınlaşma yeniden başlamadan önce mazeretsiz tek bir gün dahi ara verilmeden tamamlanmalıdır.
3. Altmış yoksulu doyurmak: Yalnızca kocanın peş peşe iki ay oruç tutmaya tıbben veya fiziksel olarak gücü yetmediğinde geçerlidir.

Caferi mezhebinde Zıharın hukuken bağlayıcı olabilmesi için, iki adil erkek şahidin (‘adileyn) huzurunda ve kadının cinsel ilişki yaşanmamış bir temizlik (tuhr) döneminde bulunması şarttır. Dört Ehl-i Sünnet mezhebinde ise Zıhar, kocanın sözü sarf etmesiyle şahit şartı aranmaksızın derhal hukuki sonuç doğurur.

İslam’da Kazaen veya Kasten Adam Öldürmenin Kefareti Nedir?

İslam hukuku, insan hayatının dokunulmazlığını son derece yüce tutar; dünyevi hukuki sorumlulukları (Kısas veya mağdurun mirasçılarına ödenen Diyet) doğrudan Allah’a karşı borçlanılan manevi kefaretten (kefaret) ayırır.

1. Hataen veya Kasıt Benzeri Adam Öldürme (Katl-i Hata ve Şibh-i Amd):
   Nisa Suresi’nde (4:92) emredildiği üzere, bir müminin kazaen ölümüne sebep olan kimse (sürücünün kusurlu olduğu ölümcül bir trafik kazası veya iş kazası gibi), maktulün ailesine diyet (Diyet) ödemeli ve sıralı (tertibi) bir kefareti yerine getirmelidir:
   • Hanefi, Maliki ve Hanbeli Mezhepleri: Nisa Suresi (4:92) yoksulları doyurmaktan bahsetmeksizin yalnızca mümin bir köle azat etmeyi ve peş peşe iki ay oruç tutmayı zikrettiği için, bu üç mezhep kefaretin peş peşe iki ay oruçla sınırlı olduğuna hükmeder. Bir kimse yaşlılık veya kronik hastalık nedeniyle oruç tutmaktan kalıcı olarak acizse, bu yükümlülük vicdanında bir borç olarak kalır (veya ölümüyle düşer), yerine yemek ikamesi yapılamaz.
   • Şafii ve Caferi Mezhepleri: Fıkhi kıyas (Şafii fıkhında) ve Ehl-i Beyt’in sahih rivayetleri (Caferi fıkhında) yoluyla, kişi peş peşe iki ay oruç tutamıyorsa üçüncü basamağa geçmeli ve altmış yoksulu doyurmalıdır (her birine bir müdd / 750 gr gıda).
2. Kasten Adam Öldürme (Katl-i Amd):
   • Hanefi, Maliki ve Hanbeli Mezhepleri: Kasten adam öldürme suçu, sıradan bir kefaretle telafi edilemeyecek kadar ağır kabul edilir; yalnızca Kısas (veya mirasçıların rızasıyla af/Diyet) ve ömür boyu sürecek derin bir tövbe ile muamele görür.
   • Şafii Mezhebi: Kazaen öldürme sıralı bir kefaret gerektirdiğine göre, kasten öldürme evleviyetle (min babi’l-evla) aynı sıralı kefareti (peş peşe iki ay oruç tutmak veya gücü yetmezse altmış yoksulu doyurmak) gerektirir.
   • Caferi Mezhebi: Bir Müslümanı kasten öldürmek Birleşik Kefareti (Kefaretü’l-Cem’) gerektirir; fail Kısas veya Diyet cezalarının yanı sıra hem altmış gün oruç tutmak hem de altmış ihtiyaç sahibini doyurmak zorundadır.

Hac ve Umre Sırasında Hangi İhlaller Kefaret veya Fidye Gerektirir?

Bir hacı adayı Hac veya Umre için kutsal İhram haline girdiğinde, günlük hayattaki bazı fiiller yasak hale gelir (mahzuratü’l-ihram). Bu yasakların ihlali, ağırlığına göre sınıflandırılan kefaretleri gerektirir:

1. Küçük İhlaller (Eza Fidyesi): Bakara Suresi’ne (2:196) dayanarak, bir hacı saçını tıraş eder veya keserse, tırnaklarını keserse, koku sürünürse veya (erkekler için) dikişli giysi giyer ya da başını doğrudan örterse, Ehl-i Sünnet mezheplerine göre seçimlik (ihtiyari) bir kefaret borçlanır:
   • Üç gün oruç tutmak, VEYA
   • Harem bölgesinde altı yoksulu doyurmak (Hanefi, Şafii ve Hanbeli fıkhında kişi başı yarım sa’; Maliki fıkhında iki müdd), VEYA
   • Bir koyun (şat) kurban edip etini Mekke fukarasına dağıtmak.
   • Gölge ve Küçük İhlallerde Caferi Mezhebinin Farkı: Caferi fıkhında ihramlı erkeklerin hedefe ulaşmadan önce gündüz yolculuk esnasında hareket halindeki bir gölgelik altında (araba tavanı, otobüs, gündüz uçuşlarında uçak kabini veya şemsiye gibi) seyahat etmeleri de yasaktır; bunu yapmak bir koyun kurban etmeyi (kefaret) gerektirir. Dört Ehl-i Sünnet mezhebi ise takke veya sarık gibi doğrudan başa yapışmadığı sürece ihramlı erkeklerin gölgelik (şemsiye, çadır veya araç tavanı) kullanmasına izin verir. Ayrıca Caferi fıkhında tek bir tırnağı kesmek bir müdd yiyecek vermeyi gerektirirken, el ve ayak tırnaklarının tamamını kesmek bir koyun kurban etmeyi gerektirir.
2. İhramlı İken Cinsel İlişki: Beş mezhebin tamamında, ilk tahallülden (el-tahallülü’l-evvel) önce cinsel ilişkide bulunmak Haccı batıl kılar (ancak Caferi fıkhında, Müzdelife vakfesinden sonra meydana gelirse kefaret gerekse de Hac geçerli kalır). Hacı adayı bozulan Haccın kalan menasikini tamamlamalı, bir deve (bedene) kurban etmeli ve ertesi yıl Haccı kaza etmelidir.
3. İhramda veya Harem Sınırları İçinde Kara Avı Yapmak (Cezaü’s-Sayd): Maide Suresi’ne (5:95) dayanarak, ihramlı iken yabani bir kara hayvanını öldürmek veya ihramda olmasa dahi Mekke’nin Harem sınırları içinde avlanmak seçimlik (ihtiyari) bir ceza gerektirir: Öldürülen hayvana denk evcil bir hayvanı kurban etmek (misl; deve kuşu için deve, yaban ineği için sığır veya ceylan için koyun gibi), yoksullara temel gıda satın almak üzere o hayvanın piyasa değerini ödemek (kişi başı bir müdd) veya doyurulacak her bir yoksul için bir gün oruç tutmak. İhram dışında ve Harem sınırlarının haricinde bir hayvanı gereksiz yere öldürmek tövbe gerektiren bir günahtır; İslam hukukunun hiçbir mezhebinde 60 kişilik kefaret gerektirmez.

Sünni ve Caferi Fıkhında Başka Özel Kefaret Durumları Var mıdır?

Bu başvuru kaynağının beş mezhebin tamamını kapsayıcı olması için üç ek durumun daha ele alınması gerekir:

• Hayız (Adet) Halinde Eşle Cinsel İlişki: Bakara Suresi’nde (2:222) tüm mezheplerce haram kılınmış olmakla birlikte; Hanbeli mezhebi vacip, Şafii mezhebi ise müstehap görerek kanamanın yoğun olduğu dönemde ilişkiye giren kocanın bir dinar (yaklaşık 4,25 gram altın veya nakit değeri), kanama kesildikten sonra gusülden önce meydana gelmişse yarım dinar (yaklaşık 2,125 gram altın) sadaka vermesini hükme bağlar. Caferi mezhebinde klasik fakihler ve Ayetullah Hamaney (vacip ihtiyat olarak), ilişki adetin başında gerçekleşmişse bir miskal sikke altın (~3,45 ila 4,6 gram), ortasında ise yarım miskal, sonunda ise çeyrek miskal sadaka öngörür (Ayetullah Sistani bu ödemeyi vacip değil müstehap görür). Hanefi ve Maliki mezhepleri samimi bir tövbe (tevbe) şart koşar ve zorunlu bir altın ağırlığı belirlemeksizin sadaka verilmesini tavsiye eder.
• Farz Bir İtikaf Sırasında Cinsel İlişki: Bakara Suresi’ne (2:187) dayanarak, gece dahi olsa cinsel ilişki beş mezhebin tamamında itikafı bozar. Caferi fıkhında (ve Maliki mezhebindeki bir azınlık görüşe göre), farz bir itikafı cinsel ilişkiyle bozmak (gece veya gündüz) tam Ramazan Kefaretini (köle azat etmek, peş peşe iki ay oruç tutmak veya altmış yoksulu doyurmak) gerektirir. Çoğunluk Sünni görüşüne göre, Ramazan gündüzü oruçlu olma durumu dışındaki bir itikafı bozmak, 60 kişilik bir kefaret gerektirmeksizin itikafın kazasını ve tövbeyi gerektirir.
• Aşırı Yas Uygulamaları (Ceza’): Vefat eden birinin ardından Cahiliye adetlerince feryat figan etmek, yanakları tokatlamak, yüzünü kanatacak şekilde tırmalamak, saçını başını yolmak veya elbiselerini yırtmak beş mezhepte de haramdır. Dört Ehl-i Sünnet mezhebi mali bir ceza öngörmeksizin bunu yalnızca tövbe ile ele alırken, Caferi fıkhı belirli kefaretler tayin etmiştir:
  • Bir kadın yasta yüzünü kanayana kadar tırmalar veya saçını yolar/keserse, büyük seçimlik kefareti (altmış yoksulu doyurmak veya iki ay oruç tutmak) borçlanır.
  • Bir erkek eşinin veya çocuğunun vefatı üzerine yas tutarken yakasını veya giysisini yırtarsa (şakk-ı sevb), Kefaretü’l-Yemin (on ihtiyaç sahibini doyurmak veya giydirmek, gücü yetmezse üç gün oruç tutmak) borçlanır.

Faiz (Riba), Gıybet ve Kılınmayan Namazlar Hakkında Not: İslam hukukunda kılınmayan farz namazların (Salat) ve faiz gibi mali günahların mali bir kefareti yoktur. Kılınmayan namazlar kaza edilmelidir; gayrimeşru faiz gelirleri manevi bir sevap beklenmeksizin yoksullara devredilerek elden çıkarılmalıdır (tahallüs mine’l-mali’l-haram); sözlü meclisler ise Meclis Kefareti Duası olarak bilinen Nebevi dua ile arındırılır.

Arapça metin: “سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ”

Anlamı: “Allah’ım! Seni hamdinle tesbih ederim. Şahitlik ederim ki Senden başka ilah yoktur. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim.”

Kefaret Nakit veya Kripto Olarak Ödenebilir mi, Yoksa Gıda Olarak mı Verilmelidir?

Yoksul bir kişiye doğrudan nakit para vermek İslam hukukundaki mezheplerin çoğunda yükümlülüğü düşürmediğinden, günümüzde kefareti ifa ederken karşılaşılan en kritik fıkhi sorulardan biri budur:

• Cumhur Ehl-i Sünnet (Maliki, Şafii, Hanbeli) ve Caferi Mezhepleri: Kefaret için doğrudan yoksula nakit para ödenmesi geçersizdir. Kefaret, mezhebin şartlarına göre temel tahıl veya gıda maddelerinin (pirinç, buğday, un, hurma, makarna veya mercimek gibi) mülkiyetini doğrudan muhtaca devrederek (temlik) fiili gıda (it’am) şeklinde teslim edilmeli veya hazır yemek yedirilmelidir (ibaha / işba’).
• Hanefi Mezhebi: Diğerlerinden farklı olarak, kefaret ve fidyenin hem gıda dağıtılarak hem de acil ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için nakit karşılığının (kıymet) doğrudan muhtaç Müslümanlara verilerek ifa edilmesine izin verir.

Islamic Donate Beş Mezhebe de %100 Uygunluğu Nasıl Sağlar:
Kefaret gıda paketleri için Islamic Donate’i hukuki temsilciniz (Vekil) tayin ettiğinizde, yoksullara sadece nakit transferi yapmış olmazsınız. Vekalet akdi sayesinde saha ekiplerimiz, bağışınızı tüm mezheplerin gerektirdiği tam ağırlıklarda fiziki temel gıdaları satın almak için kullanır; ihtiyaç sahibi başına en az 1,5 kg ila 2,25 kg (iki müdd / yarım sa’) temel gıda temin eder ve bu ayni yardımları bizzat doğrulanmış, muhtaç Müslümanlara elden teslim eder (büyük kefaret için altmış ayrı kişi, yemin kefareti için on ayrı kişi). Ayrıca birçok İslam ülkesinde sıcak yemek dağıtan aşevleri işlettiğimizden, kefaret ödemeniz doğrudan 60 ihtiyaç sahibine yemek sağlamak amacıyla kullanılacaktır. Bu yöntem Hanefi, Maliki, Şafii, Hanbeli ve Caferi mezheplerinin en katı şartlarını aynı anda yerine getirerek hem vicdanınızı rahatlatır hem de ciddi gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya olan ailelere hayati besin ulaştırır.

Kripto Para ile Kefaret Ödeyebilir miyim?

Evet, kripto para birimlerini kullanarak kefaret ödeyebilirsiniz. Dijital varlık İslam hukukunda belirtildiği üzere yoksulları doyurmak veya giydirmek için gereken mali değeri sağladığı müddetçe, geçerli bir ifa yöntemidir. Çevrim içi platformumuz üzerinden kefaretinizi 30’dan fazla kripto para birimiyle ödeyebilirsiniz:

• Popüler varlıklar: Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), Solana (SOL), Binance Smart Network (BNB), Tron (TRX) ve daha fazlası.
• Sabit coinler (Stablecoin): USDT, USDC, USDS, RLUSD, PYUSD, DAI ve BUSD.
• Gizlilik odaklı işlemler: Monero (XMR), Zcash (ZEC), Dash (DASH).
• Dijital Altın: Tether Gold (XAUT), PAX Gold (PAXG).
• Alternatif para birimleri: Wrapped Bitcoin (WBTC), Litecoin (LTC), Ripple (XRP), Stellar (XLM), Arbitrum (ARB), Dogecoin (DOGE), Bitcoin Cash (BCH), The Open Network (TON, GRAM’a dönüştürülür) ve daha fazlası.

IslamicDonate olarak bizler, en çok ihtiyaç duyanlara gıda, destek ve onur sağlayarak bu ebedi (el-halide) öğretileri sahada fiiliyata dökmek için var gücümüzle çalışıyoruz. Bu mübarek vazifede bize katılın. Allah günahlarınızdan ettiğiniz tövbeyi kabul buyursun, sizi bağışlasın ve yerine getirdiğiniz kefaretlerinizi kabul eylesin, inşallah.