Peygamberin Misyonu: Kuran Ne Diyor?
Fransız düşünür Emile Dermenghem, Muhammed’in Hayatı adlı kitabında şöyle yazar: Peygamberler dünya için, güneş, yağmur, kış fırtınaları gibi doğanın faydalı ve mucizevi güçleri kadar gereklidir; nasıl ki bu güçler kuru ve verimsiz toprakları sarsıp yararak onları tazelik ve yeşillikle kaplıyorsa, peygamberler de öyledir. Bu tür olayların büyüklüğü ve meşruiyeti sonuçlarından çıkarılabilir: güç ve güven kazanmış içsel kapasiteler, huzura kavuşmuş kalpler, güçlendirilmiş iradeler, dindirilmiş kargaşalar, tedavi edilmiş ahlaki hastalıklar ve nihayetinde göklere yükselen yakarışlar.
Kuran’dan, peygamberlerin misyonlarından birinin insanlar arasındaki ayrılıkları sona erdirmek ve onları arındırmak olduğu sonucu çıkarılabilir. Kuran şöyle der:
“İnsanlar eskiden tek bir ümmetti; sonra imanlarını kaybettiler. Allah, müjdeleyici ve uyarıcı olarak peygamberler gönderdi ve insanlar arasında ihtilaf ettikleri konularda hüküm vermeleri için onlarla birlikte hak olan kitapları indirdi. Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra, aralarındaki kıskançlık yüzünden o kitap hakkında tartışanlar, bizzat o kitabın kendilerine verildiği kimselerdi. Sonra Allah, kendi izniyle inananları, ayrılığa düştükleri gerçeğe iletti. Allah, dilediğini dosdoğru yola iletir.” (2:213)
“Ümmîler arasında, içlerinden onlara Allah’ın ayetlerini okuyan, onları cehalet ve kötü özelliklerin kirinden arındıran ve onlara Kitap’taki yasayı öğreten yüce bir Resul gönderen O’dur. Oysa onlar daha önce apaçık bir sapıklık ve cehalet uçurumunda idiler.” (62:2)
“Rabbimiz! Soyumuzdan, onlara senin ayetlerini okuyacak, onlara Kitap’ın bilgisini ve hikmeti öğretecek, ruhlarını tüm cehalet ve çirkinliklerden temizleyip arındıracak elçiler gönder.” (2:129)
Peygamberler, insanlara her türlü yanılsama ve hatadan arınmış İlahi bilgiyi aktarmak için gelmişlerdir. Ölüm, berzah alemi ve diriliş gibi doğal alemin ötesindeki konular gibi, insanın yardımsız asla ulaşamayacağı bir dizi gerçeği insana bildirmek için gelmişlerdir. İslam Peygamberi’ne Resul de denir. Arapçadaki bu kelimenin kökü (رُسُل kökünden gelen رسول) elçi anlamına gelir. Ancak Müslüman geleneğinde bu, Allah’ın insanlığa rehberlik etmesi için gönderdiği kişileri ifade eder ve Kuran’da Nuh, Lut, İsmail, Musa, İsa, Hud, Şuayb ve Salih zikredilir; onların mührü ise Hazreti Muhammed’dir (Bazı yazımlarda Muhammed olarak da yazılır). İslam Peygamberi Kuran’da son ilahi peygamber ve son elçi olarak anılır; bu, onun Allah’ın sözlerini insanlığa ileten son kişi olduğu anlamına gelir.
İlahi düşünce okullarında, hem inancın hem de eylemin temelini oluşturan düşünce tarzı, insanın maddi ve manevi boyutlarına dair bilgi, insanın algılama kapasitesinin sınırları içindedir. Çünkü insan, ancak sürekli ve temel ihtiyaçları dengeli bir şekilde tanındığında, korunduğunda ve karşılandığında gerçek mutluluğa yaklaşabilir ve onun gelişimi ve yükselişi mümkün olur.
Peygamberlerin en temel misyonlarından biri, insanın asi ruhunda sıkıntı ve azaba neden olan şeylerin aşırılıklarını kontrol altına almak ve onları düzene sokarak isyankar eğilimlerini yatıştırmaktır. Dolayısıyla görüyoruz ki peygamberlerin okulunda hazlar reddedilmez, değerleri ve gerçeklikleri inkar edilmez.
Erdemin kaynağı ve insan etiğinin coşkun pınarları olan peygamberlerin yüce ideali, insan ruhunu daha yüksek bir gerçeğe ulaşacak ve etik değerlere doğru yükselecek şekilde tedavi etmek ve beslemektir. İnsanın peygamberlerden aldığı gerçekçi ve algısal eğitim sayesinde, sonsuzluğa giden bir yolda ilerler ve yabancılaşmadan uzaklaşır. Böyle bir eylem programını belirleyenlerin, insanın yaratılışının tüm sırlarını ve ruhunun ihtiyaçlarını bilen Bir’in ilahi kudret eşiğinde seçilmiş olmaları doğaldır.
İnsanlar Peygamberlerden Nasıl Yararlanır?
Peygamberlerle ilgili gerçekleşen seçim, bireyin insan yeteneklerinin ve melekelerinin tam bir modeli olduğunun belirlenmesine dayanır. Varoluşsal olarak yükselmek, ruhlarını iyileştirmek ve ilahi kemal derecesine ulaşmak için insanların peygamberlerin öğretileri alanına girmeleri gerekir; ancak o zaman insanlıkları tam olarak gerçekleşebilir.
İnsanın bu dünyada temsil ettiği değerli unsur terk edilmemiş veya kendi kaderine bırakılmamıştır; Allah, insanın kaderini, zehirli pençelerini insanın ruhuna ve zihnine saplayarak zihnini sömürmek suretiyle insanlığın sömürüsüne başlayan kaprisli zalimlere emanet etmeyi de istememiştir. Çünkü o takdirde insanlık gerçek ilerlemeden alıkonulur ve yanlış, değersiz amaçlar doğrultusunda sürüklenirdi.
Entelektüel ve inançsal kriterler her zaman belirleyici bir rol oynadığından ve yaşamın şekillenmesinde son derece etkili bir faktör oluşturduğundan, peygamberler misyonlarını her zaman tam olarak bu alanda başlatmışlardır. Toplumun entelektüel kriterleri genellikle ilahi rehberlikten yoksunlukla lekelendiği için, bu kriterleri ilga etmiş ve yerlerine yeni, olumlu ve verimli kriterler sunmuşlardır.
Peygamberler, tarihin gerçek devrimcileridir. Karanlıkta parlayarak, bozuk inanç ve sapkınlık kaynaklarına karşı mücadele etmek ve insan ruhunun en kutsal ve güzel tezahürünü gerçek ve doğru rotasına yönlendirmek için ortaya çıkmışlardır. İnsanı, yüce konumuna yakışmayan utanç verici ibadet biçimlerinden kurtarır ve onu Tanrı arayışında ortaya çıkan ve ona zarar veren her türlü hatalı düşünce ve sapkınlıktan alıkoyarlar. Onu cehaletin sınırlarından ışık ve algı bölgesine iletirler, çünkü gerçek mutluluk ve kurtuluşun tüm yolları Tanrı’nın birliğinin tasdikine çıkar.
Aynı zamanda peygamberler, insanın inancı kabul etme konusundaki özgürlüğünü garanti altına alırlar; insan, inançsızlığı veya inancı seçerek iradesini kullanmakta özgürdür. Kuran şöyle der:
“De ki: Hak, Rabbinizden gelendir. Artık dileyen iman etsin, dileyen inkar etsin…” (18:29)
Kuran, inancın zorla dayatılmasını açıkça reddederek şöyle der:
“Dinde zorlama yoktur, çünkü doğruluk sapıklıktan apaçık ayrılmıştır…” (2:256)
Tüm gerçek reform ve kurtuluş hareketlerinin izlemesi gereken yöntemi belirleyen peygamberlerin öğretilerinin içeriğini derinlemesine incelersek, tek amaçlarının insanları mutluluğa yönlendirmek olduğunu görürüz.
Allah kullarına lütuf ile baktığı için, peygamber olarak en mükemmel insanları seçer; onlar önce insan düşüncesi ve inanç arenasına girerek orada büyük bir enerji patlaması yaratır, ardından insanları doğal alemden doğa ötesine yönlendirmek için eylem ve etik alanına girerler. Böylece insanı tanrıların skandal ve küçük düşürücü çokluğundan, dünya ve maddi olgulara olan saplantıdan kurtarırlar. Zihinlerini ve kalplerini temizler ve onları ruhlarına huzur veren bir umut ve merhamet kaynağına bağlarlar.
İnsan kendi yaratılışının kaynağını tanıdığında ve doğal alemin ötesindeki dünyanın görünmez güçlerine inandığında, gerçeklik yolundaki rehberlerden, ilahi eşiğin seçilmişlerinden mükemmelliğe doğru ilerleme programını öğrenir. Çünkü insani topluma kökenini ve ulaşması gereken mükemmellik hedefini gösteren onlardır. İnsan, tüm varlığın yüce hedefi bu olduğu için Tanrı’ya ulaşma çabasına başlar ve Rabbine şöyle seslenir:
“…Emrini işittik ve itaat ettik ey Rabbimiz; bizi bağışlamanı dileriz ve biliriz ki bizim dönüşümüz ancak Sanadır.” (2:285)